Business of Spirituality

Whenever I find a good value, it somehow somewhere ended in business

Whenever I draw some inspiration, it became an input for capital

Whenever I find a philosophical discourse, it got an entry fee

Whenever I listen to a spiritual dialogue, variously it was connected to a big business house.

Business is all pervading, omnipotent.

Advertisements

తెలుగు మూలాల అన్వేషణ

మార్కండేయ పురాణంలో త్రిలింగ కుజ్జరి దరి కాచ్ఛ వాసాజ్జ యే జనా/ తామ్రపర్ణి తథా కుశిర్ ఇతి కూర్మాస్య దక్షిణహ అని కూర్మ విభాగ ప్రకరణంలో రాశారు. వాయుపురాణంలో కూడా అర్ధ్థపజ్జ తిలింగాచ్ఛ మగధాచ్ఛ వృకైసాచ్ఛ/ మధ్యదేశ జనపదా ప్రయాజో అమి ప్రకృతాహ్ అని రాశారు. మార్కండేయ పురాణం క్రీస్తుశకం 250 నాటిదని చరిత్రకారులు అంచనా వేశారు. వాయు పురాణాన్ని క్రీస్తుశకం 300-500 మధ్యకాలంలో రాసి ఉంటారని వారి అంచనా. రెండు పురాణాల్లోనూ ప్రాంత, భాషా సూచికలుగానే త్రిలింగ ప్రస్తావన జరిగింది.
తెలుగు అన్న పదం త్రిలింగ ఆవిర్భావం అని అప్పకవి మొదటిసారి సూత్రీకరించారు. వాస్తవానికి త్రిలింగ అన్నది ఒక ప్రాంతం. కాళేశ్వరం, భీమేశ్వరం, శ్రీశైలంల మధ్య చారిత్రకంగా రూపుదిద్దుకున్న రాజకీయ విభాగం. గోదావరి, కృష్ణా నదుల మధ్య ప్రాంతం. బోధను మొదలుకొని బందరు దాకా త్రిలింగ దేశమే.  ఈ ప్రాంత ప్రజలు మాట్లాడిన భాషే తెలుగుగా భాసిల్లింది. గోదావరికి ఆవల ఉన్న ప్రాంతం కళింగగా, కృష్ణకు ఆవల ఉన్న ప్రాంతం ఆంధ్రగా శతాబ్దాల తరబడి ప్రత్యేక ప్రాంతాలుగా, రాజకీయ విభాగాలుగా వర్ధిల్లాయి. శాతవాహనులు, కాకతీయులు, రాయలు, బహమనీలు, కుతుబ్‌షాహీలు, అసఫ్‌జాహీల కాలంలో అదీ కొంతకాలం మాత్రమే ఈ ప్రాంతాలు ఒకే ఏలుబడిలో ఉన్నాయి. అవి స్వల్ప విరామ కాలాలు మాత్రమే. శాతవాహనుల అంత్యకాల రాజధాని అమరావతి. అప్పకవి సూత్రీకరణను ప్రధాన స్రవంతి తెలుగు పండితులు అంగీకరించలేదు. తేనె అంటే మధురమైనదని, తెలుగు మధురమైన భాష అని సాధారణీకరించే ప్రయత్నం చేశారు. త్రిలింగ చారిత్రక అస్తిత్వాన్ని తిరస్కరించే ప్రయత్నంలోనే ఇది జరిగి ఉంటుందన్నది తెలంగాణ వాదుల భావన. మార్కండేయ పురాణంలో త్రిలింగ కుజ్జరి దరి కాచ్ఛ వాసాజ్జ యే జనా/ తామ్రపర్ణి తథా కుశిర్ ఇతి కూర్మాస్య దక్షిణహ అని కూర్మ విభాగ ప్రకరణంలో రాశారు. వాయుపురాణంలో కూడా అర్ధ్థపజ్జ తిలింగాచ్ఛ మగధాచ్ఛ వృకైసాచ్ఛ/ మధ్యదేశ జనపదా ప్రయాజో అమి ప్రకృతాహ్ అని రాశారు. మార్కండేయ పురాణం క్రీస్తుశకం 250 నాటిదని చరిత్రకారులు అంచనా వేశారు. వాయు పురాణాన్ని క్రీస్తుశకం 300-500 మధ్యకాలంలో రాసి ఉంటారని వారి అంచనా. రెండు పురాణాల్లోనూ ప్రాంత, భాషా సూచికలుగానే త్రిలింగ ప్రస్తావన జరిగింది.  రాజశేఖరుడు రాసిన నాటకం విద్ధసాల భంజికలో కాలచూరి రాజులు తమను త్రిలింగాధిపతులుగా పేర్కొన్నారు. నర్మద నుంచి తామ్రపర్ణి దాకా విస్తరించిన రాజ్యంగా అందులో పేర్కొన్నారు.
ac8f447c2f3419aa04a793ce2ec2e655--india-map-in-india
ఐత్తరేయ బ్రాహ్మణంలో ఆంధ్ర ప్రస్తావన ఉన్నమాట నిజం. మహాభారత యుద్ధంలో ఆంధ్రులు పాల్గొన్నదీ నిజం. ఆంధ్ర ప్రత్యేక జాతిగా కొనసాగినదీ వాస్తవం. అయితే తెలంగాణ, ఆంధ్రల మధ్య రాజకీయ విభజన అనాది నుంచీ ఉందన్న వాస్తవాన్ని మరుగున పడేయడమే చారిత్రకంగా తెలంగాణకు జరిగిన నష్టం. తెలంగాణ మూలాలను కనుగొని ఒక్కొక్కటిగా పేర్చకపోగా, వాటిని అప్రస్తుతం చేసి, వాటికి ఎటువంటి విలువ లేదన్నట్టుగా చరిత్రకారులు వ్యవహరించారు. ఆంధ్రులు ఇతిహాసకాలం నుంచి ఉన్నప్పుడు ఆంధ్ర భాషగానే పేరు స్థిరపడి ఉండాలి. తెలుగు ఎందుకు ఆవిర్భవించింది? తెలంగాణ మాట్లాడిన భాష తెలుగు అయినట్టుగానే ఆంధ్రులు మాట్లాడిన భాష ఆంధ్రం అయి ఉండవచ్చు. హిందీ భాషకు రాజస్థానీ, హర్యాన్హవీ, బిహారీ వ్యత్యాసాలు ఉన్నట్టే, ఆంధ్రానికి, తెలుగుకు మధ్య సాపత్యమూ,అంతరమూ రెండూ అవతరించి ఉంటాయి. ఆ అంతరాన్ని గుర్తించడానికి గానీ, ఒక హేతుబద్ధమైన భాషా బంధాన్ని నిర్మించడానికి గానీ చరిత్రకారులు, భాషా పండితులు ప్రయత్నించలేదు. త్రిలింగ, తెలుంగు, తెలుగు, తెలంగాణల అస్తిత్వ నిరాకరణలో భాగంగానే తెలుగు ప్రాదుర్భావానికి ఇతరేతర కారణాలను చూపడానికి వెతకడానికి ప్రయత్నించారు.
 

రాజశేఖరుడు రాసిన విధసాల భంజికలో కూడా త్రిలింగ ప్రస్తావన ఉంది. తమిళ అతి ప్రాచీన వ్యాకరణ రచనల్లో ఒకటైన అగత్తియంలో కొంగనం, కన్నడం, కొల్లం, తెలుంగమ్ అన్న ప్రస్తావన ఉంది. అగత్తియం మొదటి సంగమ కాలం క్రీస్తుపూర్వం 3, క్రీస్తుశకం 3 శతాబ్దాల కాలానికి చెందినది.

ఆంధ్రులు ఆదికవిగా ప్రతిష్ఠించిన నన్నయ భట్టారకుడు క్రీస్తుశకం 1020  నుంచి 1060 వరకు రాజరాజనరేంద్రుడి ఆస్థానకవిగా ఉంటూ మహాభారత ఆది సభా పర్వాలను సంస్కృతం నుంచి తెలుగులోకి అనువదించారు. ఆయన సాహితీ సర్వస్వంలో ఎక్కడా త్రిలింగ ప్రస్తావన చేయలేదు. తెనుగు అని మాత్రమే ప్రస్తావించారు. అప్పటికి ఇక్కడ ఓరుగల్లును పాలిస్తున్న రాష్ట్రకూటుల సామంతులు త్రిలింగదేశాధీశులుగా పిలిపించుకుంటున్నారు. ఆ తర్వాతి శతాబ్దాల్లో కూడా త్రిలింగ లేక తెలుగు భాష వ్యాకరణాన్ని చాలా మంది రచయితలు రాశారు. పదమూడవ శతాబ్దారంభంలో అథర్వణాచార్య రాసిన త్రిలింగశబ్దానుశాసన గ్రంథంలో కణ్వ, బృహస్పతి, హేమచంద్ర, పుష్పదంత, గౌతమ, ధర్మరాజ వంటి రచయితలు రాసిన తెలుగు వ్యాకరణం గురించి ప్రస్తావించారు.  అయితే ఆ వ్యాకరణ గ్రంథాలేవీ ఈ తరానికి అందుబాటులోకి రాలేదని పండితులు చెబుతున్నారు. కాకతీయుల ఆస్థాన కవి విద్యానాథుడు కూడా తన రచనల్లో త్రిలింగ ప్రస్తావన చేశారు. రాజశేఖరుడు రాసిన విధసాల భంజికలో కూడా త్రిలింగ ప్రస్తావన ఉంది. తమిళ అతి ప్రాచీన వ్యాకరణ రచనల్లో ఒకటైన అగత్తియంలో కొంగనం, కన్నడం, కొల్లం, తెలుంగమ్ అన్న ప్రస్తావన ఉంది. అగత్తియం మొదటి సంగమ కాలం క్రీస్తుపూర్వం 3, క్రీస్తుశకం 3 శతాబ్దాల కాలానికి చెందినది.

కన్నడ, తెలుగు కవల భాషలుగా ఎదిగాయి. ఈ రెండు భాషలు పరస్పర సంపర్కంలో గొప్పగా పరిఢవిల్లాయి. అందుకే రెండు భాషల లిపి, ఉచ్చారణ, పద నిర్మాణం, భావ ప్రకటనలో సారూప్యత ఎక్కువ. కవిత్వం, పురాణం, ఇతిహాస రచనలో కన్నడ, తెలుగు కలిసి ప్రయాణం చేశాయి.  చాలా మంది కవులు ద్విభాషా ప్రవీణులుగా వర్ధిల్లారు. పంపన, పాల్కురికి సోమన ద్విభాషా పండితులు. రెండు భాషల్లోనూ తమ వాజ్ఞయాన్ని వెలువరించారు.
నన్నయ ఉపయోగించిన తెనుగు పదమే మొదటిదని చెప్పడం అసంబద్ధమని అనేక చారిత్రక, ఐతిహాసిక ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. తెనుగు కంటే తెలుగు పాతదని, తెలుగుకు మూలం త్రిలింగం అని రూఢి అవుతున్నది. తెన్ అంటే దక్షిణాపథమని, దాక్షిణాత్యులు మాట్లాడే భాష తెలుగు అని, తైలంగులు అనే తెగ ఆక్రమించుకున్న ప్రాంతం, వారు మాట్లాడిన భాష తెలుగు అయిందని ఇలా రకరకాల వాదనలు ముందుకు వచ్చాయి. తెలుగు భాష ఆవిర్భావానికి ముందు ఈ గడ్డమీద అనేక రాజవంశాలు కదనుతొక్కి కాలగర్భంలో కలసిపోయాయి. తెలుగునేలను పాలించిన చాలా మంది రాజులు ఇక్కడివారు కాదు. తొలుత మౌర్యులకు, గుప్తులకు సామంతులుగా, ఆ తర్వాత చాళుక్యులు, రాష్ట్రకూటులకు సామంతులుగా, కొన్ని ప్రాంతాలలో చోళుల సామంతులుగా వచ్చి స్థిరపడినవారే ఎక్కువ. ఛేది రాజులు, హైహయులు కూడా అలా వచ్చినవారే. పల్నాడును పాలించి, పల్నాటి యుద్ధానికి కారకులైన రాజులు హైహయులే. బాదామి చాళుక్యుల తర్వాతనే భాషాభివృద్ధి బాగా జరిగింది. చాళుక్యులు కన్నడిగులు. అందుకే కన్నడ, తెలుగు కవల భాషలుగా ఎదిగాయి. ఈ రెండు భాషలు పరస్పర సంపర్కంలో గొప్పగా పరిఢవిల్లాయి. అందుకే రెండు భాషల లిపి, ఉచ్చారణ, పద నిర్మాణం, భావ ప్రకటనలో సారూప్యత ఎక్కువ. కవిత్వం, పురాణం, ఇతిహాస రచనలో కన్నడ, తెలుగు కలిసి ప్రయాణం చేశాయి.  చాలా మంది కవులు ద్విభాషా ప్రవీణులుగా వర్ధిల్లారు. పంపన, పాల్కురికి సోమన ద్విభాషా పండితులు. రెండు భాషల్లోనూ తమ వాజ్ఞయాన్ని వెలువరించారు. విజయనగర రాజులు, ముఖ్యంగా కృష్ణ దేవరాయలు రెండు భాషలనూ ప్రోత్సహించారు. దేశభాషలందు తెలుగు లెస్స అని కీర్తించిన రాజు ఆయన. 
 
తెలుగు త్రిలింగ నుంచి జనించింది అన్న వాదనను ఒప్పుకుంటే ఆంధ్ర అన్న ప్రాంతం ఎక్కడ అన్న ప్రశ్న ఉదయిస్తుందని ఆంధ్ర చరిత్రకారులు భావించారు. ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా మరుగున పడిపోయిన చరిత్ర పుటలను బయటికి తీయాల్సిన అవసరం ఉంది. త్రిలింగ, ఆంధ్రల మధ్య చిక్కుకుపోయిన చారిత్రక చిక్కుముడులను విప్పి చెప్పాల్సిన తరుణం వచ్చింది.
తెలంగాణ గడ్డపై ముస్లిం రాజుల పదఘట్టనలు ప్రవేశించేదాకా తెలంగాణలో కళా, సాహితీ, సాంస్కృతిక వైభవాలు వర్ధిల్లాయి. ఆనాటి దేశకాల పరిస్థితులను వర్ణిస్తూ అనేక రచనలు చేసిన కవులు, రచయితలు మెండుగా ఉన్నారు. ఇస్లామిక్ పాలన వచ్చిన తర్వాత తెలుగు మసకబారింది. చాలా కొద్ది మంది ఇస్లామిక్ రాజులు మాత్రమే సహిష్ణుత పాటించి తెలుగును ప్రోత్సహించారు. శతాబ్దాల తరబడి తెలుగు భాషా అభ్యసనం, అధ్యయనం మరుగున పడిపోయాయి. తెలుగు, తెలంగాణ రెండూ మరుగున పడ్డాయి. ఆంధ్రలో సీపీ బ్రౌన్ చేసిన కృషిలో కొంతయినా తెలింగ వ్యాకరణంపై విలియం కేరీ చేశారు. శ్రీరాంపూర్ ఫోర్టు విలియం కళాశాలలో సంస్కృతం, బెంగాలీ, మరాఠా ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేసిన విలియమ్ కేరీ 1814లోనే తెలింగ వ్యాకరణం రాశారు. అయితే అది కూడా ఈ గత ఒకటిన్నర శతాబ్దాల్లో అంతగా ప్రాచుర్యానికి నోచుకోలేదు. తెలుగు త్రిలింగ నుంచి జనించింది అన్న వాదనను ఒప్పుకుంటే ఆంధ్ర అన్న ప్రాంతం ఎక్కడ అన్న ప్రశ్న ఉదయిస్తుందని ఆంధ్ర చరిత్రకారులు భావించారు. ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల సందర్భంగా మరుగున పడిపోయిన చరిత్ర పుటలను బయటికి తీయాల్సిన అవసరం ఉంది. త్రిలింగ, ఆంధ్రల మధ్య చిక్కుకుపోయిన చారిత్రక చిక్కుముడులను విప్పి చెప్పాల్సిన తరుణం వచ్చింది.

త్రిలింగ, తెలింగ, తెలింగాణ, తెలుంగు, తెలుగు


Sun,November 12, 2017 12:14 PM

తెలంగాణ అస్తిత్వ ప్రతీకలను ప్రపంచానికి చాటడానికి తెలుగు మహాసభలు ఒక గొప్ప సందర్భం. మన చరిత్ర, సాంస్కృతిక వైభవాన్ని దశదిశలా చెప్పుకోవడానికి ఇదొక మంచి అవకాశం. తెలంగాణది విస్మృత చరిత్ర. తెలంగాణ, ఆంధ్ర పదాల మధ్య తెలంగాణ అన్న పదం అసలు వినిపించని, వినిపించకూడదని శాసించిన దశ ఒకటి తెలంగాణ ప్రజలు చూశారు. తెలంగాణ తన మూలాలను తాను మరిచిపోయే విధంగా చరిత్ర నిర్మాణం, రచన, ప్రచారం, విధ్వంసం ఒక ప్రణాళికాబద్ధంగా జరిగాయి. తెలంగాణ చరిత్ర మధ్యలో చాలా ఖాళీలున్నాయి. తెలంగాణ ప్రాంతం సుదీర్ఘకాలం పాటు అంటే క్రీస్తు శకం 1500 నుంచి 1948 దాకా సుల్తానులు-కుతుబ్‌షాహీలు, మొఘలాయిలు-అసఫ్‌జాహీల పాలనలో ఉండటం వల్ల అనేక చారిత్రక ఆధారాలు లభించకుండాపోయాయి. ఆలయాలు, శాసనాలు, కోటలు ఎన్నో ధ్వంసమయ్యాయి. సాహిత్యాన్ని, సాంస్కృతిక చిహ్నాలను నాశనం చేయడంతోపాటు కొన్నింటిని గుర్రాలు, ఏనుగుల అంబారీలపై ఢిల్లీకి తరలించుకుపోయినట్టు చరిత్రకారులు రాశారు. దొరికిన శాసనాలను కూడా ఒక పద్ధతి ప్రకారం అధ్యయనం చేసిన సందర్భం లేదు. బీఎన్‌శాస్త్రి, పరబ్రహ్మశాస్త్రి వంటి కొద్దిమంది స్వయం శోధకులు పూనుకొని చాలా కృషి చేశారు. అయినా తెలంగాణ చరిత్రను పూసగుచ్చినట్టు వర్ణించే ఆధారాలు, అవకాశాలు లభించలేదు. ఒక్క కాకతీయుల చరిత్రే మనకు కొంత క్రమపద్ధతిలో లభిస్తుంది. అందులో కూడా అనేక అపరిష్కృత సందర్భాలున్నాయి. ప్రతాపరుద్రుడంతటి రాజు బందీ అయి ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడని చెబుతారు. కానీ దానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. 1323లో కాకతీయ సామ్రాజ్యం పతనమైన తర్వాత 74 మంది కాకతీయ నాయంకరులు ఏకమై 1328లో తిరిగి ఓరుగల్లును ముస్లింల పాలన నుంచి విముక్తి చేశారు. అక్కడి నుంచి మరో సుమారు 150 ఏండ్ల పాటు తెలంగాణను తెలుగు రాజులు ఏలారు.

ఓరుగల్లును కాపయ నాయకుడు, రాచకొండను సింగభూపాలుడు, కరీంనగర్ ప్రాంతాన్ని ముసునూరి, రేచర్ల నాయకులు, కొండవీడును రెడ్డిరాజులు ఇలా ఒక్కో ప్రాంతా న్ని ఒక్కోరాజు పరిపాలించాడు. వారి చరిత్ర వరుసక్రమంలో లభించలేదు. బహమనీల పదఘట్టనల కింద నలిగిపోక ముందు తెలంగాణలో ఏం జరిగింది? అన్నది శోధించాల్సి ఉంది. తెలంగాణను ఏలిన రాజులు ఏమయ్యారు? పద్మనాయకులు ఇక్కడ ఓడిపోయిన తర్వాత విజయనగర రాజులకు సామంతులుగా కొందరు వెలుగోడుకు, ఇంకొందరు గుంటూరుకు అటు నుంచి వెంకటగిరికి, కాళహస్తికి వెళ్లారనీ అక్కడ చిన్నచిన్న రాజ్యాలు స్థాపించారని వెలుగోటివారి వంశావళి, వెంకటగిరి రాజుల కుటుంబ చరిత్ర వెల్లడిస్తున్నాయి. నల్లగొండ జిల్లా పానగల్లు నుంచి వెళ్లినవారే కాళహస్తి వద్ద పానగల్ సంస్థానం ఏర్పాటుచేశారని, వారే ఆ తర్వాత మద్రాసు రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో కీలకపాత్ర పోషించారని చెబుతున్నారు. నల్లగొండ జిల్లాలోని ఆమనగల్లు, పిల్లలమర్రి రాజులు తమ పూర్వీకులను వెంకటగిరి రాజులు తమ చరిత్రలో పేర్కొన్నారు. చెన్నపట్నానికి భూమిని ఇచ్చిన వెంకటగిరి రాజులు తమ పూర్వీకుడైన చెన్నమనీడు పేరున ఆ ప్రాంతానికి చెన్నపురి అని పేరు పెట్టాలని కోరారని అందుకు అప్పటి బ్రిటిష్ పాలకులు అంగీకరించారని చెబుతారు. అలా ఎక్కడెక్కడికో తెలంగాణ చరిత్ర మూలాలు విస్తరించా యి. అవేవీ రికార్డు కాలేదు. కాకతీయులకు సామంతులుగా ఉన్న 74 మంది నాయంకరుల జాబితా కూడా ఇప్పటి వరకు లభించలేదు. అన్నీ చిద్రుపలై న చరిత్ర ముక్కలే మనం చదువుకున్నాం.

తెలుగు పదావిర్భావానికి మూలమే త్రిలింగ, తెలింగ, తెలుంగు, తెలింగాన, తెలంగాణ అని అనేక చారిత్రక ఆధారాలున్నాయి. అయితే ఆంధ్ర ఆధిపత్య చరిత్రకారులు తెలంగాణకు, తెలుగుకు సంబంధం లేదని చెప్పేందుకు విశ్వప్రయత్నం చేశారు. ప్రాంతం పేరు నుంచి భాష పేరు, భాష పేరు నుంచి ప్రాంతం పేరు ఆవిర్భవించడం అన్నది చరిత్రలో అనేక ఉదాహరణలున్నాయి. త్రిలింగ ప్రస్తావనలనే మన చరిత్రకారులు ఎందుకో సీరియస్‌గా తీసుకోలేదు. క్రీస్తు శకం రెండవ శతాబ్దం నాటి టాలెమీ యాత్రారచనలో త్రిలింగ ప్రస్తావన ఉంది. వాయుపురాణంలో త్రిలింగదేశ ప్రస్తావన ఉంది. కల్హణుడి రాజతరంగిణిలో త్రిలింగ ప్రస్తావన ఉంది. బ్రాహ్మణుల వర్గీకరణలో తెలంగాణ్య బ్రాహ్మణుల ప్రస్తావనే ఉంది. ఆంధ్ర బ్రాహ్మణ అన్న ప్రస్తావన లేదు. కర్ణాట, మర్హాట, తెలంగాణ్య, ద్రవిడ అన్న ప్రస్తావనలు మాత్రమే ఉన్నాయి. అయినా ఎందుకో తెలంగాణ చరిత్ర రచనకు ఇవేవీ ఆధారాలుగా తీసుకోలేదు. ఎంతసేపూ ఆంధ్ర వైపు నుంచే చరిత్రను చూసే ప్రయత్నం జరిగింది. కృష్ణా జిల్లాలో కృష్ణా నది ఒడ్డున వెలసిన శ్రీకాకుళాంధ్ర మహావిష్ణువు కూడా త్రిలింగదేశాధీశ్వరుడని పిలిపించుకున్నాడు. రాజే దైవంగా వెలసిన ఆలయమని చెబుతారు. ఈయన శాతవాహనుల కంటే ముందు త్రిలింగ దేశాన్ని పరిపాలించాడని ప్రతీతి. కాకతీయులకు కూడా ఆ బిరుదమున్నది. కృష్ణదేవరాయలను కీర్తించిన కవులు కూడా ఆయన పది తెలంగాణ్య దుర్గములను జయించెను అని రాశారు తప్ప, తెలుగు రాజ్యాలను జయించారని రాయలేదు.

శాతవాహనులకు ముందు నుంచే తెలంగాణకు చరిత్ర ఉంది. ఇతిహాస కాలం నాటి పదహారు మహాజనపదాల్లో అస్మక రాజ్యం మన గడ్డమీదే ఉండేది. గోదావరి, మంజీరా నదుల మధ్య ఆ జనపదం ఉండేదని, నేటి బోధను, నాటి పోదన దానికి రాజధానిగా ఉందని చారిత్రక ఆధారాలు లభించాయి. చారిత్రక జైన బాహుబలి ఈ గడ్డ మీదే జన్మించాడని కూడా చెబుతారు. కానీ ఆంధ్ర చరిత్రకారులు ఆ అంశాన్ని అంతగా పట్టించుకోలేదు. దానిని తెలుగు ప్రజల చరిత్రలో భాగంగా చూడలేదు. విచిత్రంగా రాజకీయ కోణం నుంచి చరిత్రను చూడటం నన్నయ కాలం నుంచే మొదలైంది. సంస్కృత భారతంలో ఆంధ్రులు కౌరవుల పక్షాన పోరాడినట్టు ప్రస్తావన ఉంది. దుష్టుల పక్షాన పోరాడిన చరిత్ర మనకెందుకని నన్నయ తెలుగు భారతంలో ఆ ప్రస్తావన తొలిగించారు. అదే ఆంధ్ర సాహితీ చరిత్రకారులు నన్నయను ఆదికవిగా ప్రకటించి తెలుగు భాషా చరిత్ర ప్రాశస్త్యాన్ని, ప్రాచీనతను కుదించివేశారు. అందుకే కావచ్చు తెలుగుకు ప్రాచీన భాష హోదా గురించి ఆంధ్ర ప్రభుత్వం కొట్లాడటం మానేసింది. తెలంగాణ ప్రభుత్వం పట్టుబట్టి ఆధారాలు సమర్పించిన తర్వాత కానీ తెలుగుకు ప్రాచీనభాష హోదా రాలేదు. చరిత్ర మొత్తం ఆంధ్ర ప్రాంత దృక్పథం నుంచే చూశారు. శాతవాహనుల చరిత్రనే తీసుకోండి. దానిని ఆంధ్ర చరిత్రకారులు రివర్సులో వివరించే ప్రయత్నం చేశారు. శాతవాహనుల చరిత్ర మొదలైంది పైఠాన్‌లో. రాజ్యం చేసింది కోటి లింగాలలో.

వారి కార్యస్థలం అంతా దక్కను పీఠభూమి. నాసిక్ నుంచి కృష్ణానది దాకా వారు చాలాకాలం రాజ్యం చేశారు. అంత్యకాల రాజధాని అమరావతి. కానీ ముందు చరిత్రనంతా వదిలేసి తదుపరి చరిత్రను మాత్రమే రాసేందుకు, కీర్తించేందుకు ప్రయత్నించారు. బౌద్ధం, జైనం తెలంగాణలో క్రీస్తుపూర్వం రెండవ శతాబ్దం నుంచి ఉన్నట్టు ఫణిగిరి, కొండాపురం, ధూళికట్ట, కొలనుపాక ఆధారాలు చూపెడుతున్నాయి. ఫణిగిరిలో అశోకుని శాసనం లభించినట్టు చరిత్ర పరిశోధకులు చెబుతున్నారు. నల్లగొండ జిల్లా కృష్ణానది ఒడ్డున ఉన్న ఏలేశ్వరం ఒకప్పుడు నాగార్జునుడి విద్యాపీఠంగా వర్ధిల్లిందని అస్పష్టమైన ఆధారాలను బట్టి తెలుస్తున్నది. కృష్ణానది ఒడ్డున బయల్పడిన చారిత్రక అవశేషాలకు సంబంధించి సరైన రికార్డు లేదు. నందికొండ, ఏలేశ్వరంతోపాటు అత్యధిక గ్రామాలు మునిగిపోయింది తెలంగాణవైపు. కానీ చారిత్రక ఆధారాలన్నీ పోగేసింది నాగార్జున కొండపైన. ఇక్షాకు రాజు వీర పురుషదత్తుని శాసనం ఫణిగిరిలో దొరికింది. అంటే ఆయన నదికి ఈవల ప్రాంతాన్ని పాలించి ఉండాలి. ఆయన రాజ్యం, రాజధాని నదికి ఈవలి వైపు ఉండి ఉండాలి. చారిత్రక విజయపురి ఎక్కడ ఉండేదన్న విషయం ఉద్దేశపూర్వకంగానే వదిలేశారు.

తెలంగాణతో ఏ అనుబంధమూ లేకపోతే ఎవరూ తమను తైలంగులని, తిలింగులని చెప్పుకోరు. కాకతీయ పతనం అనంతరం మతం మార్చుకొని ఢిల్లీ దర్బారులో తుగ్లక్ వద్ద మంత్రిగా చేరిన కాకతీయ మంత్రి మాలిక్ మక్బూల్ తిలింగాణి అని పేరు పెట్టుకున్నాడు. ఢిల్లీలోని ఆయన సమాధిపై ఇప్పటికీ ఆయన పేరు అలాగే ఉంది. తెలంగాణ గడ్డపై నుంచి బర్మా, థాయిలాండు వెళ్లినవారు కొన్ని శతాబ్దాలపాటు తమను తాము తైలంగులుగానే పిలుచుకున్నారు. తమ రాజ్యం ఛిన్నాభిన్నమైతే గోదావరి నది ద్వారా సముద్రానికి చేరుకొని సముద్రం ద్వారా బర్మా, థాయిలాండులకు చేరుకున్నామని అక్కడి వారు చెప్పుకున్నట్టు ఇటీవల ఒక జర్నలిస్టు పరిశోధించి రాశారు. స్థానిక జాతుల నుంచి ఘర్షణ తలెత్తిన తర్వాత వారు తమను మోన్ తెగగా చెప్పుకుంటున్నారు. మన దేశంలోనే ఎక్కడో గురుగ్రామంలో స్థిరపడిన సుధీర్ తైలంగ్ అనే ప్రముఖ కార్టూనిస్టు నేను తెలంగాణవాడిని కాబట్టే నా పేరులో తైలంగ్ అని పెట్టుకున్నానని చెప్పారు. తెలంగాణ మూలాలను వెతికిపట్టుకునే ప్రయత్నం జరుగాలి. తెలంగాణ చరిత్రను ఇతిహాసకాలం నుంచి ఇప్పటివరకు తెలంగాణ చరిత్రను ఒక వరుసక్రమంలో రాసే ప్రయత్నం పెద్దఎత్తున జరుగాలి. కలకత్తా, చెన్నయ్, తంజావూరు, ఢిల్లీ ప్రాచ్య గ్రంథాలయాల్లో ఉన్న సమస్త సమాచారాన్ని క్రోడీకరించి చరిత్ర ఖాళీలను పూరించాలి. తెలుగు మహాసభలు అటువంటి పూనిక తీసుకోవడానికి ఒకమంచి సందర్భం. ఇంటర్ విద్య వరకు తెలుగు భాషను తప్పని సరిచేయడం, తెలుగు మహాసభలను ఘనంగా నిర్వహించబూనుకోవడం తెలుగు భాషకు, తెలంగాణ వైభవ పునరుద్ధరణకు ఒక గొప్ప ప్రయత్నం. ఇదే స్ఫూర్తితో చరిత్ర నిర్మాణానికి కూడా పూనుకోవాలి.

People trust print more than social media

A top media trading executive is predicting a new Golden Age of newspapers at a time when the advertising industry has been beset by digital problems from fake news to brand safety. 

Steve Goodman, managing director of print trading at WPP’s GroupM UK, makes his call as across the Atlantic the Association of Magazine Media (MPA) launches a campaign promoting magazines’ credibility and safer ad environments. 

Writing in the UK’s business freesheet City AM, Goodman says: “We are in the age of murky, fraudulent online sites and even murkier fake news and poor quality content, and my instinct is that, against that backdrop, newspapers are about to experience a renaissance and perhaps even enter a new golden age.” He bemoans how print advertising’s share of budget is “rapidly diminishing” in an era of multi-channel campaigns, a “huge negative” because print represents a safe harbour for advertisers at a time when many brands have found themselves in uncomfortable online environments.  

Planners should consider a more balanced media approach
Goodman urges campaign planners to consider a more balanced media approach with “more consideration given to the print publication institutions, which have a proven long term positive impact on building brand”.

In America, the MPA this month launched a print and digital campaign “Magazine Media. Better. Believe It”, which will run to March 2018 via 123 publications. 

“In a media world where three out of four Americans say they have fallen for fake headlines, it is imperative to remind audiences of the tremendous resources that the magazine media industry puts behind its content platforms,” wrote MPA president Linda Thomas Brooks in a LinkedIn post announcing the campaign. “Magazine media content faces intense scrutiny, and in large part that is the secret sauce of these brands.”

People trust print more than social media

It follows recent research in Germany by the Institut für Demoskopie Allensbach, which reported that majority of the population (69%) believe in print media, magazines and newspapers more than social media when confronted with contradictory information. 

And a Europe-wide survey conducted last year by the European Broadcasting Union found that across the union, 43% of those surveyed ‘tended to trust’ the printed press, compared to 35% for the internet and just 20% for social media. Trust in the printing press was up by 1% over a five-year period, while faith in information gleaned from the internet and social media had decreased by eight points.

Further evidence comes from MarketingSherpa’s most recent survey into the advertising channels that US consumers trust the most and least when making purchases. Four out of five Americans (82%) said they trusted newspaper and magazine ads. “In fact, there was a clear schism between traditional/offline advertising and digital/online ads,” it noted.